HABAŞ Faciası: 18 İşçi Ölümü ve Meclis'te Denetim Tartışması

İzmir Aliağa'ndaki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'ndaki patlamada hayatını yitiren 18 emekçi olayı, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki gündeme gelmesiyle birlikte sadece bir facia değil, aynı zamanda kurumsal sorumluluk ve denetim mekanizmalarının başarısızlığı konusu haline geldi. Olay, 9 Kasım 2026'da öğle saatlerinde planlı bakım çalışmalarının sırasında tavan vincinin düşmesi ve doğalgaz hattının koptuğundan kaynaklanan büyük bir patlamayla gerçekleşmiş. Bu olayı savunan ve TBMM'ye taşıyan AK Parti milletvekili Yaşar Kırkpınar, olayı "18 emekçi kardeşimizi kaybettiğimiz derin bir facia" olarak niteleyerek, sorumluların cezalandırılması için çalışmaların hemen başlatıldığını ifade etmiştir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatıyla üç bakan ve ilgili bakanlık müdürlüğü personeli, olayı incelemek için aynı gün Aliağa'ya gönderilmiştir.

Patlamanın ardından TBMM Genel Kurulu toplantısında, farklı siyasi gruplar Çalışma Bakanlığı'ndaki denetim yetersizliğine işaret ederek sorumlulukları sorgulamış. DEM Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek, konuşmasında "Bu ülkeyi patronlar kulübü yönetiyor" demiş ve Evrensel gazetesinin HABAŞ patronu hakkında yaptığı manşet yayınlamaya başlandığında gazete kurşunlandığını hatırlatmış. Çiçek, gazetenin haberlerine dayanarak patronların sorumluluğu vurgulamıştır. Benzer şekilde, Yeni Parti Ankara Milletvekili Gamze Taşcıer, Çalışma Bakanı'nın HABAŞ'taki denetimlerde ciddi sorun bulunmadığı açıklamasına karşın, gazetenin daha önce yayımladığı haberleri hatırlayarak "Şirketin kendi raporunda bile kendini ihbar ettiği çok açık" bir şekilde gözükmekte olduğunu ve Bakanlığın ne denettiğini soran bir dille karşı çıkmıştır. Taşcıer, şirket verilerine dayanarak ağır iş kazalarının bir yılda yüzde 56, taşeron işçilerin geçirdiği kazaların ise yüzde 120 arttığını belirtmiş ve "Çalışma Bakanlığı neyi denetledi?" sorusunu sormuş.

DEM Parti İstanbul Milletvekili Kezban Konukçu, HABAŞ'ın kayıp günlü iş kazası sayısının 2024'ten 2025'e 146'ya çıktığını belirtirken, patron Mehmet Rüştü Başaran'ın 2025'te işçilerin ücretlerini yüzde 33 düşürerek 4,7 milyar lira kazanç sağlamış olduğunu ekleyerek Bakanlık denetimlerini eleştiriştir. Konukçu, gazetenin haberciliği için saldırıya maruz kalmış olayı "iktidarından patronuna, yargısına kadar ve yer altı örgütüne kadar işçiler ölsün, patronlar kâr etsin" ifadesiyle ifade etmiş. Bu açıklamalar, işçilerin yaşam hakkının maliyet hesabına indirildiği ve denetim sisteminin patronlara lehine şekillendiği savunmalarını desteklemektedir.

Tartışmanın ötesinde, gazetecilik ve insan hakları örgütleri de olguyu ele almış. Diken'in rifermanında hatırlatıldığı gibi, HABAŞ'ta son on yılda 11 işçi hayatını kaybetmiş ve bu fabrika kaç kez denetlendiği sorulmuş. "On yılda 11 işçi ölürken bakanlık neredeydi?" sorusu, sistematik ihmalin iş cinayetlerine dönüştüğünü gösteriyor. İşçi Demokrasisi Partisi ve İstanbul Emek, Barış ve Demokrasi Güçleri gibi örgütler, Soma'dan Dilovası'na, HABAŞ'a uzanan kanlı tablonun sona gelmesi gerektiğini vurgulayarak, her iş cinayeti aynı sözleri ve ihmalleri duymaktan bıktıklarını belirtmiş. Bu kaynaklar, denetimin bağımsız ve etkin olması gerektiği konusunda geniş bir toplumsal endişe yansıtmaktadır.