Libya onayıyla deniz yetki anlaşması yürürlüğe girdi, Mavi Vatan doktrini güçlendi

Libya Temsilciler Meclisi, 20 Ekim 2026'da Bengazi'de toplanarak Türkiye ile Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında 27 Kasım 2019 tarihinde imzalanan Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin Mutabakat Muhtırasını oy birliğiyle onayladı. TRT Haber'in aktardığına göre Meclis, aynı oturumda 2020 tarihli ve (1) sayılı, iki mutabakat zaptının onaylanmasının reddine ilişkin eski kararını da oy birliğiyle iptal etti. Bu prosedürle anlaşma Libya tarafında da iç hukuk şartlarını tamamlayarak yürürlüğe girmiş oldu.

Anlaşma, Türkiye'nin güney kıyıları ile Libya'nın kuzey kıyıları arasında bir deniz sınırı çizerek, Türkiye'nin kıta sahanlığı haklarını ve özel ekonomik bölgesini hukuki bir çerçeveye koyuyor. 2019'da imzalanmasına rağmen Libya iç politikasındaki çekişmeler ve Temsilciler Meclisi'nin önceki reddi nedeniyle tam uygulanamıyordu. Meclisin yeni kararı, Tripoli merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti'nin meşruiyetini de pekiştiren bir adım olarak değerlendiriliyor.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, onay haberi üzerine yaptığı açıklamada "Tarih değişti, şartlar değişti, Türkiye güçlendi" ifadelerini kullandı. Sabah ve Hürriyet'in haberlerine göre Bahçeli, "Denizlerde güçlü olmak, devletin ufkunu genişletmek; millî haklara sahip çıkmak, istikbali güvence altına almaktır" diyerek Mavi Vatan doktrininin stratejik önemini vurguladı. TRT Haber'e göre Bahçeli aynı toplantıda "Mavi Vatan Türkiye'nin tarihi mirasının, uluslararası hukuktan kaynaklanan meşru haklarının ve güçlü Türkiye idealinin ifadesidir" dedi.

Bahçeli'nin bu tını, MHP'nin "Mavi Vatan" kavramını ulusal güvenlik ve dış politika vizyonunun merkezine koyduğunu tekrar gösteriyor. Parti lideri, deniz yetki anlaşmasını sadece hukuki bir metin değil, Türkiye'nin Akdeniz'deki varlığını ve dayanışma ağını kurumsallaştıran bir siyasi kazanımdır olarak çerçeveliyor. Bu dil, hükümetin Doğu Akdeniz politikası ile MHP'nin milliyetçi narratifi arasındaki uyumu yansıtıyor.

Anlaşmanın onayı, Doğu Akdeniz'de enerji arama ve işletme faaliyetlerine, askeri varlığa ve bölgesel ittifaklara hukuki dayanak sağlıyor. Türkiye, bu çerçeveyle Libya ile askeri eğitim, danışmanlık ve güvenlik işbirliğini de meşru bir zemine oturtuyor. Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Mısır ve Fransa gibi aktörlerin "Mavi Vatan" çizgisine karşı çıkışları ve alternatif sınır teklifleri, bu onayla daha da güçlü bir karşı cevapla karşılaşabilir.

Uluslararası hukuk açısından bakıldığında, Libya Temsilciler Meclisi'nin oy birliği onayı, anlaşmanın "ülke içi onay" şartını karşıladığını gösteriyor. Bu durum, 1982 Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne dayalı olarak Türkiye'nin kıta sahanlığı iddialarını güçlendiriyor. Ancak Yunanistan ve Mısır gibi ülkeler, Libya hükümetinin meşruiyeti ve anlaşmanın coğrafi kapsamı üzerinden itirazlarını sürdürüyor; bu da sürecin diplomatik ve hukuki boyutunun hâlâ canlı olduğunu işaret ediyor.

Önümüzdeki dönemde odaklanma noktası, anlaşmanın pratik yansımalarına kayacak: Türkiye'nin sismik araştırma gemilerinin faaliyet alanı, enerji lisanslama süreçleri, NATO ve AB süreçlerindeki koordinasyon ile Libya'daki askeri varlığın sürdürülebilirliği. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi'nin aynı gün suç örgütleriyle mücadele ve Belçika ile işbirliği konularında yaptığı açıklamalar, hükümetin iç güvenlik ve dış ilişkilerdeki çok boyutlu gündemini hatırlatıyor.

Özetle, Libya Temsilciler Meclisi'nin onayı, Türkiye-Libya ittifakını hukuki zeminde kilitleyen ve Mavi Vatan doktrinini uluslararası arenada somutlaştıran bir kırılma noktası. Bahçeli'nin "Tarih değişti" tespiti, bu sürecin sadece bir deniz sınırı anlaşması değil, Türkiye'nin bölgesel güç dengeleri içindeki yerini yeniden tanımlayan bir stratejik hamle olduğunu gösteriyor.