Mekke Ortak Savunma Anlaşması TBMM Dışişleri Komisyonu'nda görüşülecek

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu, 7 Ağustos'ta Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında Mekke'de imzalanan Ortak Savunma Anlaşması'nı gelecek salı günü gündemine alacak. Komisyon Başkanı Fuat Oktay, 22 Ekim'de yaptığı açıklamada, kanun teklifinin komisyonda usulî yönleri ve metnin yasama sürecine uygunluğu açısından değerlendirileceğini belirtti. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunmasına dair kanun teklifini Çarşamba günü Dışişleri Komisyonu'na sevketmişti. Anayasaya göre uluslararası anlaşmaların yürürlüğe girebilmesi için TBMM Genel Kurulu onayı şarttır.

BBC Türkçe'nin ulaştığı 16 maddelik metne göre anlaşma, üç ülkeyi "çekirdek taraflar" olarak tanımlıyor ve taraflar arasında NATO benzeri bir karşılıklı savunma ve güvenlik işbirliği mekanizması kurulmasını öngörüyor. 1. Madde'de taraflardan herhangi birinin toprak bütünlüğü, egemenliği ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi durumunda diğer tarafların bu konuda hareket edeceği hükmü yer alıyor. Anlaşmanın tam metni ve ek belgeler, komisyonda incelenmesi beklenen temel kaynaklar arasında.

Hükümet yetkililerinin açıklamaları, anlaşmanın kapsamı ve Türkiye'nin sorumlulukları üzerine odaklanıyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, "Türkiye başka bir ülke toprağına asker gönderip orada bir saldırı yapmayacak" diyerek taarruz operasyonlarına katılım ihtimalini reddetti. Reuters'a konuşan bir AKP yetkilisi ise Meclis onayı sonrası Suudi Arabistan'a askeri personel konuşlandırılmasına olanak tanıyan bir tezkereyi parlamentoya sunacaklarını belirtti. Bu çerçevede başlangıçta hava savunma ve elektronik harp teknolojileri konusunda teknik personel ve uzman gönderilmesi planlanıyor.

Milletvekili kaynakları, Türk birliklerinin taarruz operasyonlarında yer almayacağını, destek niteliğinde teknik ve danışmanlık görevlerine odaklanacağını vurguluyor. Bu ayrım, anlaşmanın "ortak savunma" terminolojisi yarattığı bölgesel güvenlik endişelerini gidermeye yönelik bir çerçeve çiziyor. Komisyonda hazırlanacak raportör raporu, bu yükümlülüklerin hukuki bağlayıcılığı ve işbu tezkere ile ilişkisi açısından kritik olacak.

Bölgesel güvenlik mimarisinde anlaşma, Hazine-i Evkaf ve Kızıl Deniz güvenliği gibi mevcut işbirliklerini, üçlü bir yapısal mekanizmaya taşıma potansiyeli taşıyor. Suudi Arabistan'ın Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in imza törenine katılması, anlaşmanın üç ülkenin en yüksek seviyelerinde bir irade olduğunu gösteriyor. Bölgedeki güç dengeleri, Yemen süreci, İran politikası ve Kızıl Deniz güvenliği bağlamında bu üçlü yapının etkisi, komisyon görüşmelerinin ardında yatan stratejik hesaplamaların parçası.

Süreçteki bir sonraki adım, komisyondan çıkacak kararın Genel Kurul gündemine taşınması ve oylamaya sunulması olacak. Komisyon takvimi ve alt komite atamaları önümüzdeki günlerde netleşecek. Meclis onayı alınırsa, hükümetin Suudi Arabistan'a personel konuşlandırması için getireceği tezkere, anlaşmanın operasyonel boyutunu somutlaştıracak ve bölgesel güvenlik mimarisindeki yerini test edecek.