Mekke Savunma Anlaşması Meclis Onay Sürecinde: Üçlü Ittifakın Stratejik Değerlendirmeleri

TBMM Dışişleri Komisyonu'nda 27 Ekim 2026 tarihinde kabul edilen Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın kanun teklifi, artık TBMM Genel Kurulu'nda incelenmeye hazır durumda. Anlaşma, 7 Ağustos 2026'da Mekke'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbabağı Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman tarafından imzalanmış. Teklif, uluslararası anlaşmaların Anayasaya uygun yürürlüğe girebilmesi için Genel Kurul onayının zorunlu olduğu belirtilerek, komisyona geçişten sonra artık meclisin en üst karar organına kaldı.

Kanun teklifinin Dışişleri Komisyonu'ndan geçmesi sırasında, anlaşmanın kapsamı ve bölgesel etkileri üzerine çeşitli yorumlar ortaya çıkmış. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, anlaşmanın Meclis'ten geçmesi sonrası Suudi Arabistan'a askeri personel konuşlandırılmasına olanak tanıyan bir tezkere parlamentoya sunulacağını söylemiş. Buna karşılık, aynı kaynağın ithal edilmesi gereken bir detay, anlaşmanın Türk birliklerinin taarruz operasyonlarında yer almayacağını vurguluyormuş. Başlangıç aşamasında hava savunma ve elektronik harp teknolojileri konusunda yardımcı olacak teknik personel ve uzmanların gönderileceği belirtildiği, anlaşmanın doğası konusunda farklı çerçeveler oluşturuyormuş.

Anlaşmanın içeriği açısından 16 maddelik yapıda olan Mekke Anlaşması, tarafların "çekirdek taraflar" olarak tanımlanmasıyla birlikte karşılıklı savunma ve güvenlik işbirliği mekanizması öngörüyor. Kaynaklar 1. ve 2. maddeleri üzerinden, bir tarafların toprak bütünlüğünün veya sınırlarının tehdit edildiği durumlarda "gerekli tüm yöntemleri" kullanacaklarını ve taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının "tüm taraflara yönelik bir saldırı olarak kabul edileceğini" belirtiyor. Buna ek olarak, savunma sanayinde teknoloji paylaşımı, ortak ritim ve ortak Ar-Ge projeleri gibi alanda işbirlik hedefleniyor. Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulması da anlaşmanın bir parçası olarak belirtilmiş.

CHP Genel Başkanı Özgür Özel'in ittifaknameyi "Yemen'deki saldırıların taraf haline getirebileceği" konusunda yaptığı uyarı, anlaşmanın siyasi taraflar arasında farklı yorumlar uyandırdığını gösteriyor. Muhalefet liderinin bu yaklaşımı, anlaşmanın bölgedeki dinamikleri ve potansiyel riskleri konusunda endişe duymasını ifade ederken, Dışişleri Bakanı Fidan'ın ittifakın NATO'yu etkilemediğine, tamamlandığında diğer ittifaklardan ayrıcalıklı konumda olacağını savunduğu, bu durumun anlaşmanın güvenlik açısından değerli olacağını savunması, konunun iki yüzünü ortaya koyuyor.

Anlaşma onay sürecinin bir sonraki aşaması TBMM Genel Kurulu'nda. Anayasaya göre uluslararası anlaşmaların yürürlüğe girmesi için Genel Kurul onamı gereklidir. Komisyondan geçen teklif, Genel Kurul'da oylamaya tabi tutulacak ve bu süreç, anlaşmanın Türkiye'nin dış politikası ve bölgesel ittifakları içindeki yerini kesinleştirir. Çok partili meclis ortamında bu tür stratejik anlaşmalar genellikle geniş çapta tartışma konusu olurken, komisyondan geçen karar, anayasal prosedürün tamamlandığını gösteriyor.