Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı 2027 bütçesi komisyondan geçti, yatırım verimliliği tartışıldı

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile bağlı kurumların 2027 yılı bütçelerini görüşüp kabul etti. Komisyon toplantısında Bakan Mehmet Fatih Kacır, bütçe sunumunda Türkiye'nin imalat sanayi katma değerinin 2002 yılı 41 milyar dolardan 259 milyar dolara yükseldiğini, son bir yılda yüzde 9,7 büyüdüğünü ve 24 çeyrek kesintisiz büyümenin yatırım ve verimlilik artışıyla sağlandığını aktardı. Hürriyet'in haberine göre Kacır, "Türkiye erken sanayisizleşme yaşıyor" eleştirilerini reddederek, pandemi ve savaşların yaşandığı 2020 Ocak'tan bu yana üretim seviyesinin G7 ülkelerinin gerilediği ortamda Türkiye'de yüzde 27,5 arttığını vurguladı.

İhracat performansı sunumun diğer odak noktası oldu. Bakan Kacır, 2026 yılında ihracatın 283,7 milyar dolara ulaştığını, yüksek ve orta-yüksek teknolojili ürün payının yüzde 44,2 ile tarihi zirveye çıktığını belirtti. Haber 7'nin aktardığına göre 2002'de 10 milyar dolar olan yüksek teknolojili ihracatın 117,5 milyar dolara yükseldiği, bu yılın ilk dokuz ayında savunma-havacılıkta yüzde 15,6, ana metallerde yüzde 15,5 büyüme kaydedildiği ifade edildi. Kacır, küresel ticaret hacminin IMF tahminlerine göre yüzde 2,4'ten yüzde 0,9'a gerilediğini, bu ortamda Türkiye'nin dayanıklılığının sanayi altyapısı ve teknolojik kabiliyetten geldiğini savundu.

Bütçe görüşmelerinin yapıldığı salon, stratejik projelere atıf yapan sergilemelerle donatıldı. TRT Haber ve Türkgün haberlerine göre Bakan Kacır, makam aracı olarak yerli elektrikli araç Togg T10F'yi kullanarak komisyonda yer aldı; salon da ASELSAN'ın geliştirdiği LIFELINE HLM kalp-akciğer destek cihazı motoru ile Türkiye'nin Ay Görevi Uzay Aracı maketi sergilendi. Bu görseller, bütçe talebinin savunma sanayisi, uzay ve sağlık teknolojileri gibi alanlardaki somut çıktılarla ilişkilendirilmesi amacıyla kullanıldı.

Muhaleften İYİ Parti Çanakkale Milletvekili Rıdvan Uz, bütçenin büyüklüğüyle sonuçlar arasındaki oranı sorguladı. Çanakkale Kalem Gazetesi'ne göre Uz, 2025 yılı kesin hesabında teknolojik ürün, iş birliği, tanıtım ve dijital dönüşüm destekleri için ayrılan yaklaşık 1,26 milyar liralık ödeneğin yalnızca 65,7 milyon lira (yüzde 5,21) harcanabildiğini ortaya koydu. Uz, kaynak ayrılmasının tek başına yeterli olmadığını, bu kaynakların üretime, ihracata ve istihdama dönüşmesi gerektiğini vurgulayarak teknoloji yatırımlarında hedefler, destek kullanımı ve ödeme süreçleri konusunda hesap verebilirlik çağrısında bulundu.

Uz, gündeme getirdiği ikinci konu 13 Şubat 2024 tarihli İliç Çöpler Altın Madeni faciası oldu. Milletvekili, faciada hayatını kaybeden 9 işçinin ailelerinin tazminat ve sosyal güvenlik haklarına ulaşılıp ulaşmadığını, madencinin işletmecisi Anagold'un Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yatırım teşviklerinden yararlanıp yararlanmadığını, yararlandıysa hangi tarihlerde ve tutarlarda faydalandığını sordu. Uz, Soma, Ermenek, Amasra ve İliç facialarını sayarak verilen tedbir sözlerinin uygulamada karşılık bulup bulmadığını, Anayasa Mahkemesi'nin Soma kararı ışığında hesap verebilirlik mekanizmalarının nasıl işlediğini de sorguladı.

Bakan Kacır, muhalefet eleştirilerine doğrudan yanıt verirken makro göstergelerle dayanıklılık çizgisini korudu. Sunumunda Toplam Faktör Verimliliği artışının 2026 büyümesine 1,2 puan katkı sağlayacağını öngördüğünü, pandemi döneminde düşük teknolojide yüzde 9,6, yüksek teknolojide yüzde 87,5 üretim artışı yakalandığını, ticari araç, beyaz eşya, güneş paneli, çelik ve rüzgâr türbini üretiminde Avrupa liderliği olduğunu sıraladı. Bu verilerle "sanayisizleşme" tezini çürüttüğünü iddia eden Kacır, bütçenin stratejik önceliklerin (uzay, savunma, yapay zeka, Ar-Ge) finansmanına ayrıldığını savundu.

Komisyon gündeminde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı dışında KOSGEB, TÜBİTAK, TSE, Türk Patent, Türkiye Bilimler Akademisi, Türkiye Uzay Ajansı ve bölge kalkınma idareleri bütçeleri de yer aldı. Kalkınma ajansları denetim raporları ile ilgili anonim şirketlerin Sayıştay raporları da görüşüldü. Bu kapsamlı gündem, bütçenin sadece merkezi bakanlık harcamalarını değil, sanayi ve teknoloji ekosisteminin geniş bir yelpazesini kapsadığını gösteriyor.

Görüşmelerde ortaya çıkan tablo, makro ekonomik başarı rakamları ile mikro ölçekli ödenek kullanım performansı ve iş güvenliği hesap verebilirliği arasında bir gerilim olduğunu ortaya koyuyor. Hükümet tarafı 24 çeyrek büyüme, ihracat rekoru ve teknoloji ihracatı payı gibi agregat verilerle politikayı meşrulaştırırken, muhalefet bütçe kalemlerinin gerçekleşme oranları, teşvik sisteminin şeffaflığı ve işçi sağlığı güvencesi gibi somut sorunlarla karşı muhalefet yapıyor. 2027 bütçesi komisyondan geçse de, bu tartışmalar yıl içinde Meclis Genel Kurulu ve Sayıştay denetimlerinde tekrar gündeme gelecek.