Seçim anketlerinde daralan fark ve sessiz seçmen: Erken seçim tartışmalarını gölgeliyor

Kasım ayının ilk günlerinde yayımlanan iki büyük anket şirketinin sonuçları, Türkiye'nin seçim coğrafyasının ne kadar sıvılaştığını ve erken seçim spekülasyonlarının ne denli riskli bir zeminde hareket ettiğini ortaya koydu. SONAR Araştırma'nın Sözcü TV üzerinden paylaştığı verilerde AK Parti %29,7 ile birinci, Yeni Parti %28,2 ile ikinci sırada yer alırken aradaki fark 1,5 puana gerilemişti. SER-AR ise 2-4 Kasım tarihleri arasında 26 ilde yaptığı CATİ anketinde AK Parti'ye %30,5, Yeni Parti'ye %26,8 oy verdi; bu sefer fark 3,7 puan olarak ölçüldü. Her iki araştırmada da öne çıkan ortak bulgu, seçmenin yaklaşık üçte birinin (%33,1 SONAR'a göre; SER-AR'da kararsız %11,9, gitmeyecek %10,5, geçersiz %3,8, fikri yok %6,9) henüz bir tercih bildirmemesi veya sandık sürecinden uzaklaşmasıydı.

SONAR Başkanı Hakan Bayrakçı, 38 yıllık araştırmacılık kariyerinde ilk kez böyle bir 'sessizlik' tablosuyle karşılaşıldığını kaydetti. Bayrakçı, seçmenin sorulara cevap vermemesi, 'kararsızım' veya 'protesto ederim' demesinin bu derecede yaygın olduğunu ifade ederek, bu verilerle sandıkta çıkacak sonucu öngörmenin neredeyse imkansız hale geldiğini vurguladı. Yayında bu durumun yalnızca siyasi kararsızlıktan değil, vatandaşların 'Konuşursam başıma ne gelir?' endişesinden de kaynaklandığına dikkat çekildi. Kararsız kitlenin orantısal dağıtımı yapıldığında bile iki ana parti arasındaki mesafe dar kalmaya devam ediyor; İYİ Parti %10 barajını aşarak üçüncü sıraya, DEM Parti ise her iki ankette de tek haneli oranlarla dördüncü-beşinci sırada yer alıyordu.

Anketlerin yansıttığı daralma, erken seçim gündemini taşıyan aktörlerin hesaplarını zorlaştırıyor. CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Sözcüsü Müslim Sarı, Türkiye Basın Federasyonu programında 2028 yılı içine sarkan bir seçimi 'erken seçim' saymadıklarını, bir hafta veya bir ay kala yapılan seçimleri desteklemediklerini netleştirdi. Sarı, 'İyi niyetli arkadaşlarımıza kapımız açık' diyerek Yeni Parti'den ayrılan veya uzaklaşan isimlere yönelik bir mesaj da verdi; bu ifade, tabandaki duygu birliğini koruma çabası olarak okundu. Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel ise Bülent Ecevit anma töreninde yaptığı konuşmada, partinin 'iktidar olma, birinci parti olma' azminin değişmediğini, son kurultayların 'siyasi darbe' sayıldığına rağmen mücadelenin sürdüğünü söyledi.

İki anket arasındaki metodolojik farklar ve ortaya çıkan rakamlar, partilerin ittifakı stratejilerini de test ediyor. SONAR verisinde MHP %3,3 seviyesindeyken SER-AR'da bu oran %6,8 olarak ölçüldü; CHP ise SONAR'da %3, SER-AR'da %2,4 seviyelerinde kaldı. Bu tablo, Cumhur İttifakı'nın (AK Parti-MHP) ve muhalefet bloklarının (Yeni Parti, İYİ Parti, DEM Parti vb.) sandıkta nasıl bir aritmetik üreteceğini belirsizleştiriyor. Özellikle kararsız/sessiz seçmenin bu kadar yüksek olması, herhangi bir ittifak senaryosunun 'garanti' oy transferi sağlamasını zorlaştırıyor; seçmen davranışının giderek daha az öngörülebilir hale geldiğini gösteriyor.

Erken seçim tartışması, anketlerdeki daralmanın ve sessiz seçmenin gölgesinde, hem iktidar hem de muhalefet için riskli bir kumar gibi duruyor. AK Parti için tek başına iktidar eşiğini koruma zorluğu, Yeni Parti için ise birinci parti olmayı hedeflerken CHP'den ayırımını netleştirme ve tabanda birleşme çabası arasında denge kurma zorluğu belirginleşiyor. Müslim Sarı'nın '2028'e sarkan seçim erken değil' çizgisi, muhalefetin hazırlanma süresi kazanma isteğini yansıtırken, Özel'in 'azimli ve kararlı' vurgusu erken bir gidişate karşı psikolojik hazırlığı sinyallemeye çalışıyor. Seçmenin üçte birinin sessizliği, bu dengeyi her an bozabilecek bir 'gizli değişken' olarak masada kalıyor.

Önümüzdeki dönemde anket şirketlerinin metodoloji şeffaflığı, kararsız kitlenin profili ve partilerin ittifak masalarındaki pozisyonları, erken seçim ihtimalinin gerçekçiliğini belirleyecek. Şu anki veriler, Türkiye'de seçim psikolojisinin 'bekle ve gör' moduna girdiğini, herhangi bir erken kararın hem yasal hem de siyasi maliyetleri olan bir hamle olacağını işaret ediyor. Partiler için asıl soru, anketlerdeki daralmayı nasıl okuyup stratejiye dökmek olacak; seçmen için ise sessizliğini bozup sandığa yönelme kararı.