TDT 13. Zirvesi Ankara'da başladı: Türk dünyası 'bütünleşme' vizyonuna doğru

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi, 29-30 Ekim 2026 tarihlerinde Ankara'da "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla başladı. Zirve, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde, Azerbaycan'dan devralınacak dönem başkanlığı sürecinin de işaretçisi niteliğinde gerçekleşiyor. TRT Haber'in 30 Ekim tarihli haberine göre, Erdoğan zirve öncesi kaleme aldığı makalede 21. yüzyılın "Türk Dünyası Yüzyılı" olacağını vurgularken, dayanışmanın ötesinde kurumsal bütünleşme hedefini çizdi. Makale, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, KKTC, Türkmenistan ve Macaristan medyasında eş zamanlı yayımlanarak Türk dünyasının ortak iradesinin dışarıya mesajı olarak konumlandırıldı.

Zirve törenleri 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlamalarıyla iç içe geçerek başladı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ve KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ı Cumhurbaşkanlığı Ana Binası'nda karşıladı. İletişim Başkanlığı sosyal medya paylaşımında, zirvenin "dilde birliği, fikirde dayanışmayı, işte ortak kararlılığı geleceğe taşıma" misyonu vurgulandı. Aynı gün Türk Devletleri Medeniyet Parkı'nda liderler çam fidanı dikerek ve Orhun Yazıtları önünde hatıra fotoğrafı çektirerek ortak tarihi mirasa atıfta bulundu.

Resmi akşam yemeğinde konuşan Erdoğan, "Türk dünyası olarak geleceğimize beraber yürüyeceğimize, önümüzdeki dönemi Türk asrı yapacağımıza yürekten inanıyorum" diyerek vizyonu somutlaştırdı. Hürriyet'in 29 Ekim haberine göre Cumhurbaşkanı, Cumhuriyetin 103. yılını Türk Cumhuriyetleriyle birlikte kutlamanın heyecanını ifade ederken, bağımsızlıkların 35. yıldönümünde elde edilen başarıları altını çizdi. Bu çerçevede zirve, sembolik birliğin ötesinde stratejik bir zaruret olarak tanımlanan dayanışmayı, kurumsal mekanizmalarla desteklemeyi hedefliyor.

Zirve çerçevesinde ikili ilişkiler de canlandı. İhlas Haber Ajansı'na göre Erdoğan, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde görüştü. Sabah'ın haberine göre görüşme sonrasında iki ülke arasında beş kritik anlaşma imzalandı. Bu anlaşmaların içeriği henüz ayrıntılı açıklanmamakla birlikte, ticaret, enerji, ulaşım ve kültür alanlarında işbirliğini derinleştirme amaçlı olduğu anlaşılıyor. Benzer ikili teması, zirve süresince diğer üye ülkelerle de sürdürülecek.

Kültürel programlar, bütünleşme vizyonunun toplumsal boyutunu güçlendirme amacıyla tasarlandı. Malazgirt Gösteri Merkezi'nde sergilenen "Atların Dansı: Diriliş Ateşi" gösterisi, Türklerin Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan tarihsel yolculuğunu anlatarak ortak kimlik vurgusu yaptı. Törenlerde TOGG T10X limuzin modellerinin kullanılması, Türk mühendisliğinin ortak başarı simgesi olarak sunuldu. Programda TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ve TDT Aksakallar Konseyi Başkanı Binali Yıldırım da yer alarak iç politikadan geniş bir katılım sağlandı.

TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev'in de katıldığı zirve, teşkilatın kurumsal kapasitesini artırma konusunda somut kararlara ev sahipliği yapması bekleniyor. Erdoğan makalesinde, Nahçıvan'da atılan temellerin üzerindeki gelişimi ve İsmail Gaspıralı'nın birlik mirasını referans alarak, kardeşliği "güçlü kurumlarla tahkim etmenin" zamanı geldiğini kaydetti. Dönem başkanlığını devralacak Türkiye, önümüzdeki sürede teşkilat sekreterliğini güçlendirme, ortak fon oluşturma ve kriz yönetimi mekanizmaları kurma gibi konularda girişimci rol oynamayı planlıyor.

Bölgesel ve küresel dengelerde yaşanan köklü değişim, Türk devletlerinin ortak hareket etme ihtiyacını artırıyor. Erdoğan makalesinde "Dünya siyaseti köklü bir değişimden geçiyor" tespitiyle başlayarak, uluslararası sistemin adalet ve güven eksikliğini gidermek adına Türk dünyasının tek ses çıkarma zorunluluğuna dikkat çekti. Bu bağlamda zirve, sadece kültürel ve tarihi bağları zapt etmekte kalmayıp, enerji koridorları, dijital dönüşüm, su yönetimi ve güvenlik işbirliği gibi somut alanlarda yol haritası çıkarma fırsatı sunuyor.

Önümüzdeki günlerde imzalanacak Ankara Bildirisi ve ek protokoller, zirvenin somut çıktılarını gösterecek. Dönem başkanlığı Türkiye'sine geçişle birlikte, TDT'nin karar alma süreçlerinin hızlandırılması, bütçe kaynaklarının artırılması ve gözlemci ülelerin (Macaristan, Türkmenistan) entegrasyonunun derinleştirilmesi gündemde kalacak. Zirve, Türk dünyasının "dayanışmadan bütünleşmeye" geçişinin milat taşı olarak tarihe geçmesi hedefleniyor.