COP31 zirvesi Antalya'da başlıyor: İklim diplomasisi ile kentsel dönüşümün kesişimi

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) Taraflar Konferansı'nın 31'inci oturumu (COP31), 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya'da başlıyor. TRT Haber'in haberine göre zirve "Dünyanın İklim Zirvesi Türkiye'de. Hep Birlikte Daha Temiz Bir Geleceğe" mottosuyla yaklaşık 11 gün sürecek ve 197 tarafın temsilcileri, 100'e yakın dünya lideri ile yaklaşı 100 bin katılımcıyı ağırlayacak. TBMM Genel Kurulu'nda AK Parti Antalya Milletvekili Tuba Vural Çokal, organizasyonun Antalya için tarihi bir fırsat olduğunu vurgularken, Akdeniz Havzası'nın iklim krizine karşı en hassas bölgelerden biri olması nedeniyle zirvenin bu coğrafyada yapılması stratejik bir sembolik anlam taşıdığını belirtti.

Antalya'nın seçilmesinde şehrin güçlü uluslararası havalimanı altyapısı, dünya standartlarındaki konaklama kapasitesi ve kongre merkezlerinin yanı sıra, Akdeniz ikliminin doğrudan etkilerini hissetmesi belirleyici oldu. TRT Haber'e göre Türkiye, küresel bir marka haline gelen "Sıfır Atık" girişimi ve döngüsel ekonomi politikalarıyla iklim diplomasisinde yükselen bir liderlik rolü üstleniyor. COP31'de ülkelerin yeni nesil karbon emisyon hedefleri, yeşil enerji dönüşümü adımları, iklim finansmanının kapsamı ve sürdürülebilir kalkınma modelleri gibi konularda kararlar alınacak; bu kararların Paris Anlaşması benzeri küresel ekonomik ve politik etkileri olacağı öngörülüyor.

Zirve hazırlıkları TBMM gündemine de yansıdı. Akdeniz Gerçek'in haberine göre 5 Kasım Genel Kurulu oturumunda Antalya milletvekilleri COP31'in yanı sıra Side Antik Kenti koruma sorunları ve avokado üreticilerinin ithalat kaynaklı ekonomik sıkıntılarını da Meclis kürsüsüne taşıdı. Saadet Partisi Milletvekili Şerafettin Kılıç, 2700 yıllık Side Antik Kenti'nde vahşi turizm baskısı, rant çelişkileri ve koruma-ticaret gerilminin devam ettiğini dile getirirken, Yeni Parti Milletvekili Aykut Kaya avokado üreticilerinin sorunlarını gündeme getirdi. Bu çoklu gündem, zirvenin sadece iklim diplomasisi değil, yerel kalkınma ve miras koruma politikaları için de bir test alanı olduğunu gösteriyor.

Paralel olarak İstanbul'da kentsel dönüşüm harekâtı hızlanıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 5 Kasım'da Pendik'te Orta ve Dumlupınar Mahalleleri Kentsel Dönüşüm Projesi'nin birinci etabında 2028 bağımsız bölümün kura çekimi töreninde konuştu. Sabah ve TRT Haber'in aktardığına göre Kurum, "Olası bir İstanbul depremi milli güvenlik meselesidir ve yegane çözümü kentsel dönüşümdür" diyerek, deprem riskinin takvim vermediğini, hazırlıklı olmanın tek yol olduğunu vurguladı. İstanbul'da bugüne kadar 1 milyon 298 bin yuvanın dönüşümü tamamlandığı, 291 bin bağımsız bölümde çalışmalar sürdüğü belirtildi.

Pendik projesinde depreme dayanıklı yapıların yanı sıra sosyal donatı alanları ve yeşil alanlar da öne çıkıyor. Bakan Kurum, Batı Mahallesi'ndeki 23 bin metrekarelik Burla Biraderler Korusu'ndaki mülkiyet sorununun çözülerek Pendik Merkez Millet Bahçesi'ne dönüştürüldüğünü açıkladı. Bu yaklaşım, kentsel dönüşümün sadece betonarme yenilemesi değil, iklim dayanıklı kentleşme, ısı adası etkisini azaltma ve sosyal dayanıklılık sağlama aracı olarak da kurgulandığını gösteriyor. "Yarısı Bizden" kampanyasıyla vatandaşları sürece dahil etme çabası da sürüyor.

İklim zirvesi ve kentsel dönüşüm arasındaki bu paralellik, Türkiye'nin iklim diplomasi vizyonunun yerel uygulama alanına nasıl indirgendini ortaya koyuyor. COP31'de tartışılacak "iklime dirençli kalkınma" ve "uyum finansmanı" konuları, İstanbul gibi mega kentlerde deprem riski ile iklim riskinin (sel, ısı dalgaları, su baskını) bir arada yönetilmesi gerekliliğiyle örtüşüyor. Antalya'nın hem zirve ev sahipliği yapması hem de Akdeniz ikliminin en hassas noktalarından biri olması, kentlerin hem iklim diplomasisinin sahnesi hem de uyum mücadelesinin ön safları konumundaki çift rolünü vurguluyor.

Sıra şimdi COP31'in açılışında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın öncülüğünde başlayacak müzakerelere ve Antalya'da yerel yönetimlerin, sivil toplumun ve özel sektörün zirve sonrası kalıcı miras (legacy) projelerine nasıl ortaklaşa gideceğine. İstanbul'daki kentsel dönüşüm hızının, iklim uyum planlarıyla (su yönetimi, yeşil altyapı, yenilenebilir enerji entegrasyonu) ne ölçüde entegre edilebileceği de önümüzdeki dönemde izlenecek kritik bir test olacak. Meclis'te Side ve avokado gündeminin COP31 ile aynı gün tartışılması, merkezi diplomasi ile yerel ekonomik-çevresel gerçeklikler arasındaki uzlaşı ihtiyacını da hatırlatıyor.