TBMM'de Demirtaş ve Yüksekdağ'ın tutukluluğu 'siyasi' olarak tartışıldı

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda 4 Kasım 2026 tarihinde, Kobani davasının 10. yıl dönümü nedeniyle gündeme gelen iki ayrı Meclis araştırması önerisi, Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ'ın tutukluluğunun hukuki mi yoksa siyasi mi olduğu tartışmasını yeniden alevlendirdi. Yeni Parti Diyarbakır Milletvekili Mustafa Sezgin Tanrıkulu, partisi adına verdiği önerinin gerekçesini açıklarken, davanın 'siyasi bir dava' olduğunu ve Demirtaş ile Yüksekdağ'ın 'hukuken değil, siyaseten tutuklu' olduklarını savundu. Tanrıkulu, 'Selahattin Demirtaş 43 yaşında hapse girmiştir, bugün 53 yaşındadır ve bu Parlamento onun özgürlüğünü çalmıştır' diyerek, kesinleşmiş mahkumiyet olmaksızın on yıl süren tutukluluğun olağanüstü bir durum olduğunu vurguladı. Aynı oturumda İYİ Parti Milletvekili Buğra Kavuncu, CHP Milletvekili Kadim Durmaz ve DEM Parti Milletvekili Serhat Eren de Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanmamasına dikkat çekti.

DEM Parti Batman Milletvekili Mehmet Rüştü Tiryaki'nin sunduğu ikinci araştırma önerisinde ise 4 Kasım 2016 operasyonu 'sivil darbe' olarak nitelendirildi. Tiryaki, o gece 12 ilde, aynı saatlerde ve birbirleriyle bağlantısı olmayan dosyalarla 12 milletvekilinin gözaltına alındığını, 9'unun tutuklandığını anlatarak sürecin olağan bir yargısal süreç olmadığını, merkezi bir kararın sonucu olduğunu öne sürdü. Tiryaki, '15 Temmuz darbe girişiminin ruhu aslında 4 Kasımda başarıya ulaşmıştır' diyerek, operasyonun demokratik siyasetin ve barış sürecinin engellenmesi amacıyla gerçekleştirildiğini savundu. DEM Parti Eş Genel Başkanları Tülay Hatimoğulları ve Tuncer Bakırhan'ın cezaevinde Demirtaş ve Yüksekdağ'ı ziyaret ettiklerini, tutuklu siyasetçilerin kendi durumlarından ziyade barış ve demokratikleşme sürecini konuştuklarını aktaran Tiryaki, bu sürecin başarıya ulaşması için çaba sarf edildığını belirtti.

Meclis gündeminin bu yoğunluğuyla paralel olarak, DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, Edirne F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda tutuklu Demirtaş'ı ziyaret etti. Ziyaretin ardından yaptığı basın açıklamasında Hatimoğulları, AİHM Büyük Dairesi'nin itirazlara rağmen kararını tekrarladığını, bu kararın 'arkadaşlarımızın hukuki olarak yargılanmasının yanlış olduğunu gören bir hukuki karar' olduğunu vurguladı. Türkiye'nin AİHM Sözleşmesi'ne taraf olduğu için bu kararları uygulama yükümlülüğünün hukuki bir sorumluluk olduğunu hatırlatan Hatimoğulları, Demirtaş'ın 'zihniyle, duruşuyla çok canlı, dipdiri durduğunu' ve barış süreci için fikirler ürettiğini aktardı. 'Son derece verimli bir görüşme oldu' ifadesiyle özetlenen ziyaret, tutuklu liderin sürece katkı sağlama iradesinin devam ettiğini gösterdi.

Aynı gün Ankara'da 'Barış Anneleri' heyetinin TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş ile yaptığı görüşme, sürecin toplumsal ve kurumsal boyutunu genişletti. Anneler, Abdullah Öcalan'ın serbest bırakılmasını, 'çerçeve yasa' kapsamında somut adımların atılmasını ve 'haksız hukuksuz tutuklulukların son bulmasını' talep etti. DEM Parti Sözcüsü Ayşegül Doğan, görüşmelerde ortak talebin sürecin 'somut ve olumlu adımlarla ilerlemesi' olduğunu, Öcalan'ın statüsündeki belirsizliğin ve geri dönüşlerin başlatılmasının gündemde olduğunu bildirdi. Doğan, 'Bugün 4 Kasım, Kobani kumpas davasının aynı zamanda 10. yılı. Bir dakika dahi içeride tutulmamaları gereken insanların on yıldır hayatlarından çalındı' diyerek, tutukluluk sorununun barış gündeminin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguladı.

Bu gelişmeler, 2015-2016 döneminde başlayan ve 'Kobani davası' etiketiyle anılan sürecin, on yıl sonra hem yargı hem de meclis ve sivil toplum alanında hâlâ canlı bir tartışma konusu olduğunu ortaya koyuyor. AİHM kararlarının uygulanmaması, Anayasa Mahkemesi'nin benzer gerekçelerle verdiği kararların yargıçlar tarafından benimsenmemesi ve tutuklulukların uzaması, muhalefet partileri ve DEM Parti tarafından 'siyasi rehin' veya 'sivil darbe' terminolojisiyle çerçeveleştiriliyor. Hükümet ve AK Parti sıralarından bu özel oturumlara ilişkin doğrudan bir açıklama kaynaklarda yer almamakla birlikte, Meclis'te konuştuğu belirtilen AK Parti avukat milletvekillerine yönelik Tanrıkulu'nun çağrısı, tartışmanın içerde de hukukçular arasında yapıldığını işaret ediyor.

Süreçte bir sonraki adım, Meclis araştırma komisyonlarının kurulup kurulmayacağı ve kurulursa hangi kapsamda çalışacağı yönünde olacak. Yeni Parti ve DEM Parti önerileri, hem Kobani davasının hukuki boyutlarını hem de 4 Kasım 2016 operasyonunun demokratik siyaset üzerindeki etkilerini hedef alıyor. Barış Anneleri'nin ve DEM Parti yönetiminin 'çerçeve yasa' ve Öcalan'ın serbestisi üzerinden somut adımlar talep etmesi, sürecin yargısal alandan çıkıp siyasi bir uzlaşı zeminine taşınma ihtimalini güçlendiriyor. Ancak AİHM kararlarının uygulanması konusunda hâlâ bir yol haritasının ortada olmadığı, tutuklu siyasetçilerin serbest bırakılması için yasal düzenlemelerin (örneğin 268 sayılı madde değişikliği veya benzeri mekanizmalar) gündeme gelip gelmeyeceği belirsizliği, sürecin seyrini belirleyecek kritik değişkenler olarak duruyor.