Mekke Anlaşması Meclis'ten geçiyor, muhalefet askeri yükümlülüklerin belirsizliğini sorguluyor

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında Ağustos ayında imzalanan Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması'nı onayan kanun teklifi üzerinde görüşmelere başladı. Anlaşmanın 5. maddesi, NATO'nun 5. maddesini benzeyen bir kolektif savunma mekanizması öngörüyor; üyelerden birine yapılan saldırı, üç ülkeye yapılmış bir saldırı sayılıyor. Hükümet ve MHP, pakti bölgesel caydırıcılığı artıran ve savunma sanayii iş birliğini derinleştiren bir adım olarak savunurken, muhalefet partileri hukuki ve askeri belirsizlikleri gündeme taşıdı.

İYİ Parti Kocaeli Milletvekili Lütfü Türkkan, anlaşmanın 16. maddesindeki süresiz yürürlük hükmünü ve tarafların ilk on yıl boyunca olağan çekilme mekanizmasını kullanamayacağını belirten maddeleri "ucube" olarak niteledi. Türkkan, Orta Doğu'nun istikrarsız yapısını hatırlatarak on yıl içinde kaç savaş çıkabileceği, kaç hükümet değişebileceği ve ittifakların nasıl evrilebileceği sorularını yöneltti. Aynı parti Muğla Milletvekili Metin Ergun da Türkiye'nin üstleneceği askeri yükümlülüklerin belirsizliğini eleştirirken, ilk genel sekreterin Pakistan vatandaşı olmasının öngörülmesinin kurumsal ve siyasi sonuçlarının yeterince tartışılmadığını kaydetti.

Yeni Yol Partili İstanbul Milletvekili Hasan Karal, asker gönderme yetkisi ve Meclis denetimi konularındaki hükümlerin daha net çerçeveye kavuşturulmasını talep etti. DEM Partili Diyarbakır Milletvekili Ceylan Akça Cupolo ise "Gözümüz kapalı bir şekilde savaşa gitmeyi reddediyoruz" diyerek, anlaşmanın Türkiye'yi öngörülemeyen çatışmalara sürükleme riskini vurguladı. MHP'li Erzurum Milletvekili Kamil Aydın ise parti adına anlaşmaya destek vereceklerini bildirerek, iktidar ittifakının oy birliğini koruduğunu gösterdi.

Reuters'ın haberine göre anlaşma, İran destekli Husi saldırılarıyla karşı karşıya olan Riyad'ın savunmasına NATO'nun en büyük ikinci ordusunun katkıda bulunmasını öngörüyor. Kaynaklar, Türkiye'nin katkısının askeri personel konuşlandırması yerine hava savunma sistemleri, elektronik harp teknolojileri, istihbarat paylaşımı ve silah sistemleri gibi teknik alanlarla sınırlı kalması beklendiğini aktarıyor. Ancak iktidar kaynakları, TBMM'ye ayrıca bir asker gönderme yetki tezkeresi de sunulabileceğini işaret ederek, operasyonel esnekliğin kapalı tutulduğunu gösterdi.

Anlaşmanın zamanlaması dikkat çekici: İmza aşaması Husi saldırılarının yoğunlaşmasından önce gerçekleşmiş olsa da, Meclis onayı süreci İranlı yetkililerin Washington ile savaş bitirecek bir anlaşmaya henüz varamadıklarını açıklaması ve Husi saldırılarının artmasıyla çakışıyor. Analistler, Türkiye'nin güçlü savunma sanayisi altyapısı ve muharebe tecrübesi ile Suudi Arabistan'a stratejik destek sağlayabileceğini, bu sürecin Ankara'nın bölgesel güvenlik mimarisindeki rolünü yeniden şekillendirebileceğini değerlendiriyor.

Hukuki süreçte anlaşma Meclis'ten geçse bile, askerî personel konuşlandırması için ayrı bir TBMM yetkisi gerekecek. Bu durum, hükümetin operasyonel karar alma esnekliğini Meclis denetimi altına alıyor. Ancak muhalefet, on yıl boyunca çekilme hakkının askıya alınmasının, değişen bölgesel dengelerde Türkiye'nin elini zayıflatabileceğini ve milli çıkarların yeterince güvence altına alınmadığını savunuyor. Tartışmalar, Türkiye'nin bölgesel güvenlik sağlayıcısı kimliği ile askeri taahhütlerin maliyetleri arasındaki dengeyi yeniden ortaya çıkarıyor.