TDT 13. Zirvesi: Stratejik ortaklık antlaşması ve ekonomik bütünleşme hızlanıyor

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde Ankara'da gerçekleştirilen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi, "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla bir araya gelen liderlerin imzaladığı 163 maddelik Ankara Bildirisiyle sona erdi. Sabah'ın haberine göre zirveye Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov ve KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman katıldı. Bildiride Türk dünyasının siyasi dayanışmasının kalıcı stratejik iş birliğine dönüştürülmesi hedeflenirken, üye devletlerin egemenliklerine ve toprak bütünlüklerine saygı ilkeleri yeniden teyit edildi.

Zirvenin en somut siyasi çıktılarından biri, "Türk Devletleri Arasında Stratejik Ortaklık, Ebedi Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması" taslağında kaydedilen ilerlemenin memnuniyetle karşılandığıydı. TRT Haber'in aktardığına göre Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, TDT Diyalog Forumu'nda yaptığı konuşmada Türkiye'nin devralacağı dönem başkanlığının, kurumsal birikimi ülkelerin istikrarı ve refahı için somut kazanımlara dönüştürme anlayışıyla yürütüleceğini belirtti. Yılmaz, siyasi istişarelerin güçlendirilmesi, ekonomik bütünleşmenin ilerletilmesi ve enerji ile ulaştırma bağlantılarının geliştirilmesinin öncelikli gündem maddeleri olduğunu vurguladı.

Ekonomik bütünleşme vizyonu için Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Sabah'a göre vatandaşların karşılıklı seyahatlerini kolaylaştıracak çok taraflı bir anlaşma önerisi sundu. Mirziyoyev aynı zamanda Türk dünyasının 100 stratejik ortak yatırım ve sanayi projesini kapsayan bir programın kabul edilmesini ve bu projelere Türk Yatırım Fonu ile uluslararası finans kuruluşlarının kaynaklarının yönlendirilmesini önerdi. Teknolojik iş birliğinin derinleştirilmesi ve dünya pazarına birlikte çıkma imkânı sağlayan sanayi iş birliğinin geliştirilmesi de gündeme taşındı.

Ulaştırma ve enerji alanında Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru'nun geliştirilmesi, Bakü-Tiflis-Kars hattının tam kapasite entegrasyonu ve Zengezur Koridoru ile Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu projelerinin Orta Koridor'a entegrasyonuna tam destek verildi. Sabah'ın bildirisine göre kapsamlı bir "TDT Ulaşım Koridorları Stratejisi" hazırlanması teşvik edilirken, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov Zengezur Koridoru'nun hayata geçirilmesinin ülkelerin ekonomik imkanlarını artıracağını vurguladı. Bayramov ayrıca Azerbaycan-Ermenistan ilişkilerinin normalleşme sürecinin devam ettiğini, barış anlaşması için Ermenistan'dan gerekli adımların beklenildiğini aktardı.

Savunma ve güvenlik alanında Türkiye'nin ev sahipliğinde bir "TDT Savunma Sanayii Koleji" kurulması imkanının araştırılması, Siber Güvenlik Konseyi ve Suçla Mücadele Konseyi kurulmasına yönelik çalışmaların hızlandırılması kararlaştırıldı. Bildiride Kıbrıs meselesinde ada'daki mevcut gerçekler temelinde sürdürülebilir bir çözüm ve KKTC'ye yönelik destek öne çıkarken, Gazze'de acil ateşkes, insani yardımların ulaştırılması ve iki devletli kalıcı çözüm çağrısı yenilendi. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın İhlas Haber Ajansı'na göre Trans-Hazar Doğu-Batı Orta Koridoru'nu yarının ticaretine yön verecek stratejik bir hat olarak tanımlaması, ekonomik bütünleşme hedeflerinin merkezinde ulaştırma altyapısının yer aldığını gösteriyor.

TDT'ye daimi temsilcilerin atanması ve daimi temsilciliklerin kurulmasına yönelik çalışmaların sürdürülmesi, dışişleri bakanları arasındaki temasların sıklaştırılması ve uluslararası kuruluşlarda karşılıklı desteğin artırılması da kurumsallaşma sürecinin derinleştiğini işaret ediyor. Yılmaz'ın dezenformasyonla mücadele ve dijital görünürlük artırma çağrısı, Türk dünyasının uluslararası alandaki etkisini artırma çabalarının bilişim ve iletişim boyutuna da yayıldığını ortaya koyuyor. 2027-2031 Stratejisi'nin sonuçlandırılması hedefiyle bir sonraki dönemde somut projelere geçiş bekleniyor.